ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΑΚΟΥΣΤΙΚΟ-ΨΥΧΟΦΩΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ

Σήμερα που ολόκληρος ο τομέας της προγεννητικής ζωής έχει γίνει επίκεντρο μεγάλου ενδιαφέροντος, οι πειραματικές αποδείξεις για την ύπαρξη προγεννητικής ακοής αυξάνονται.
Έχει πλέον επιστημονικά τεκμηριωθεί ο ισχυρισμός του καθηγητή Aλφρέντ Τοματίς, που διατυπώθηκε ήδη από τα μέσα του 20ου αι., ότι το αυτί ενώ διαμορφώνεται από την 10η εβδομάδα της κύησης καθίσταται λειτουργικά ικανό από τα μέσα του 4ου ενδομήτριου μήνα αυτής. Αναγνώρισε λοιπόν ότι το έμβρυο μπορεί να ακούει μέσα στη μήτρα και ανακάλυψε ότι η φωνή της μητέρας δρα σαν ακουστικός ομφάλιος λώρος για το αναπτυσσόμενο βρέφος της.
O Aλφρεντ Τοματίς οδηγήθηκε στην παραπάνω διατύπωση επηρεασμένος από το πρωτοποριακό έργο του άγγλου φιλοσόφου V.E.  Negus. O Negus  είχε παρατηρήσει ότι σε πολλές περιπτώσεις τα μικρά των πουλιών που εκκολάπτονταν από άλλους θετούς γονείς, είτε δεν κελαηδούσαν είτε μιμούνταν τους ήχους των πουλιών από τα οποία είχαν εκκολαφθεί. Επίσης ο Αντρέ Τομάς ένας από τους Ευρωπαίους πρωτοπόρους στον τομέα της προγεννητικής νευρολογίας παρουσίαζε το εξής πείραμα στους φοιτητές του. Έβαζε ένα νεογέννητο μέχρι 10 ημερών πάνω σε ένα εξεταστικό τραπέζι και γύρω του μια ομάδα ενηλίκων καθώς και τη μητέρα του οι οποίοι πρόφεραν το όνομα του μωρού ο ένας μετά τον άλλον.  Αυτό έγερνε πάντα  μόνο προς τη μεριά που βρισκόταν η μητέρα του. Αυτές και άλλες   αντίστοιχες   παρατηρήσεις οδήγησαν τον Τοματίς να ερευνήσει , με μια σειρά πειραμάτων, το ρόλο που παίζει ο ήχος στο έμβρυο, μέσα στην κοιλιά της μητέρας του και κυρίως το πως το έμβρυο αντιδρά σε αυτή  τη μοναδική φωνή που αντιλαμβάνεται.
Το ηχητικό περιβάλλον, μέσα στο οποίο είναι βυθισμένο το έμβρυο είναι εξαιρετικά πλούσιο σε ήχους κάθε κατηγορίας. Πάρα πολύ βασική ακουστική εμπειρία του εμβρύου είναι τόσο οι χτύποι της δικής του  καρδιάς όσο και της καρδιάς της μητέρας του. Οι ρυθμικοί, επαναλαμβανόμενοι χτύποι της μητρικής καρδιάς δίνουν στο αγέννητο παιδί μια αίσθηση ηρεμίας και ασφάλειας. Το νανουρίζουν και το καθησυχάζουν. Οι ήχοι και η παλμική διέλευση του τροφοφόρου περιεχομένου του ομφάλιου λώρου ενισχύουν και διεγείρουν την αντίληψη του εμβρύου. Ακόμα αντιλαμβάνεται σαν καλπασμό το θόρυβο των εντέρων, ανακαλύπτει τη ρυθμική αναπνοή σαν ένα μακρινό απόηχο άμπωτης και πλημμυρίδας. Μέσα σε αυτό το συνεχή και ρυθμικά επαναλαμβανόμενο «θόρυβο» αρχίζει σποραδικά να εμφανίζεται ένας καθαρότερος και πιο μελωδικός ήχος. Είναι η φωνή της μητέρας. Ο μόνος τρόπος να φθάσει ο ήχος στο αυτί του εμβρύου, μια που το τύμπανο του εμβρυϊκού αυτιού είναι εντελώς βυθισμένο στο αμνιακό υγρό και δε μπορεί να δονηθεί, είναι μέσω των οστών, δηλαδή μέσω της σπονδυλικής στήλης της μητέρας. Το έμβρυο βάζει το σώμα του σε επαφή με τη σπονδυλική στήλη της μητέρας και καθώς αναζητά τη φωνή της, κάνει ουσιαστικά την πρώτη του προσπάθεια να ακούσει προσεκτικά. Κάθε φορά που η μέλλουσα μητέρα χρησιμοποιεί τη φωνή της στέλνει ηχητικές δονήσεις στο σώμα και στα αυτιά του εμβρύου, που είναι πρόθυμο να τις απορροφήσει και να «τραφεί» από αυτές. Καθώς η φωνή της μητέρας πότε ακούγεται και πότε σταματάει, γεννιέται στο παιδί η πρώτη επιθυμία, η επιθυμία να ακούσει ξανά τη φωνή της και η πρώτη ικανοποίηση από το άκουσμά της.  Με την επανάληψη αυτός ο κύκλος επιθυμίας -ικανοποίησης δημιουργεί μια ανάγκη για επικοινωνία.  Αυτή την επικοινωνία ο Aλφρεντ Τοματίς την ονομάζει ποιητικά «ενδομήτριο διάλογο». Η ακρόαση λοιπόν αρχίζει από τη μήτρα!. Πολλές μητέρες διαισθάνονται τη σιωπηλή παράκληση του αγέννητου παιδιού τους για διάλογο και ανταποκρίνονται. Τραγουδούν τα ίδια τραγούδια ή νανουρίσματα ξανά και ξανά, λένε παραμύθια ή ακόμα και συνομιλούν ζωηρά με το παιδί τους. Το αγέννητο παιδί  δεν καταλαβαίνει το νόημα των μηνυμάτων που στέλνει η φωνή της μητέρας, αλλά βιώνει το συναισθηματικό νόημα αυτών των μηνυμάτων. Μια φωνή που μεταφέρει χαρά, ηρεμία, ζεστασιά, αγάπη, ελπίδα και ικανοποίηση είναι περισσότερο πιθανό να γεννήσει στο έμβρυο την επιθυμία για επικοινωνία (δηλ. να προσελκύσει την ενεργητική ακρόαση) από ότι μια φωνή που μεταφέρει άγχος, θυμό ή λύπη. Επίσης όταν η φωνή δεν ακούγεται για μεγάλο χρονικό διάστημα το έμβρυο μπορεί να βιώσει τα πρώτα συναισθήματα άγχους, ματαίωσης ακόμα και εγκατάλειψης.
Η φωνή της μητέρας δε συνιστά μόνο συναισθηματική τροφή και πηγή ζωτικής ενέργειας για το αγέννητο παιδί. Το μοναδικό ηχόχρωμα της και οι ιδιαίτεροι ρυθμοί και τονισμοί της φωνής της και της γλώσσας που μιλάει , η οποία αργότερα θα γίνει η μητρική γλώσσα του παιδιού, διεγείρουν και τροφοδοτούν το νευρομυικό του σύστημα. Από αυτή ακριβώς την εποχή, το παιδί αρχίζει να ενσωματώνει «τη μουσική της ιδιαίτερης γλώσσας».
Κατά την περίοδο, λοιπόν, της εγκυμοσύνης και ειδικότερα μετά τα μέσα του 4ου μήνα  (όπου το αυτί του εμβρύου είναι λειτουργικό και μπορεί να αντιληφθεί και να αναλύσει τα ηχητικά ερεθίσματα)  η μέθοδος Τοματίς έρχεται να προσφέρει τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις για την υγιέστερη ψυχοκινητική ανάπτυξη και εξέλιξη της εκκολαπτόμενης ζωής.
Με το ηλεκτρονικό αυτί, μέσω της μητέρας και με ηχητικό αγωγό την σπονδυλική  της στήλη, διοχετεύουμε στο έμβρυο τα κατάλληλα εκείνα ηχητικά ερεθίσματα τα οποία διεγείροντας το αυτί του παιδιού προωθούν την ωρίμανση του νευρικού του συστήματος και του προσδίδουν αίσθηση ασφάλειας, συναισθηματικής επαφής και επικοινωνίας με τη μητέρα του.
Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένα βιολογικά σφριγηλό μωρό με καλό μυϊκό τόνο, με μεγάλη πιθανότητα καταρχήν ενός εύκολου τοκετού, ενώ στη συνέχεια δημιουργεί τις καλύτερες προϋποθέσεις για την εύρυθμη και πιο ολοκληρωμένη εξέλιξη της ψυχοκινητικής του ανάπτυξης (μπουσούλημα, ισορροπία, βάδιση, έλεγχος σφικτήρων, καλό συντονισμό κινήσεων, ανάπτυξη αδρής και λεπτής κινητικότητας, ανάπτυξη ιδιαίτερων κινητικών δεξιοτήτων, οργάνωση και εκφορά του λόγου). Τέλος η προληπτική θεραπευτική εφαρμογή της μεθόδου κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης ελαττώνει την πιθανότητα εμφάνισης μαθησιακών δυσκολιών στο μέλλον.
Οι έρευνες του καθηγητή Τοματίς κατέδειξαν ότι η ηχοθεραπευτική διέγερση που εφαρμόζεται με το ηλεκτρονικό αυτί και που έχει σαν βάση τη μουσική του Μότσαρτ επιτυγχάνει θεραπευτικά τα καλύτερα αποτελέσματα. Σε όλες  τις κοινωνίες ακόμα και στις περισσότερο πρωτόγονες, η μουσική του Μότσαρτ είναι περισσότερο κατανοήσιμη και αποδεκτή σε όλες τις ηλικίες και κυρίως στα παιδιά συγκρινόμενη με όλα τα είδη της δυτικής μουσικής. Η μουσική του (είναι η μόνη που ξέρουμε ότι) δημιουργεί τέλεια ισορροπία ανάμεσα στη φορτιστική επίδραση και την αίσθηση γαλήνης και ευημερίας. Χαλαρώνει τους υπερκινητικούς τους αγχώδεις και τους ανήσυχους και ενεργοποιεί τους κουρασμένους και τους καταθλιπτικούς με τις υψηλές αρμονικές της μουσικής του.
Ο ρυθμός της μουσικής του μοιάζει με τη συχνότητα της καρδιάς ενός παιδιού που παίζει, ενώ δεν είναι τυχαίο ότι κατάφερε να προσελκύσει ξενόγλωσσα ακροατήρια περιοδεύοντας σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, παρόλο που η μητρική του γλώσσα ήταν τα Γερμανικά.
Ήταν ο ίδιος «πέρα από τη γλώσσα» κάτι που παρατηρούμε στα παιδία που μπορούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους ακόμα και αν δεν χρησιμοποιούν την ίδια γλώσσα. Η μουσική του μεταδίδει : νιότη, αυθορμητισμό, ακτινοβόλο ζωντάνια, λαμπρότητα και πνεύμα σε μια εποχή μάλιστα που ο ίδιος συντριβόταν από τα προβλήματα της ζωής του.
Ιδιαίτερα θεραπευτικά είναι εκείνα τα κομμάτια της μουσικής του Μότσαρτ στα οποία συμμετέχουν όργανα που παράγουν ανώτερες αρμονικές όπως το βιολί, η τρομπέτα και το φλάουτο. Το ηλεκτρονικό αυτί με τη χρήση ειδικών ηλεκτρονικών φίλτρων έχει τη δυνατότητα να απομακρύνει τις χαμηλές συχνότητες και να διατηρεί κατά περίπτωση μόνο τις υψηλές. Με αυτόν τον τρόπο αυξάνεται η συγκέντρωση ενεργοποιητικών ήχων (υψηλών συχνοτήτων) οι οποίοι αποτελούν τη φιλτραρισμένη μουσική.
Εκτός από τη μουσική Μότσαρτ χρησιμοποιούμε ελάχιστα αυτή του Στράους και δευτερευόντως τους γρηγοριανούς ύμνους.
Μπορεί βέβαια η ηχοθεραπευτική αγωγή κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης να έχει σαν τελικό παραλήπτη το αυτί του εμβρύου , ωστόσο δε θα πρέπει να παραβλεφθεί το γεγονός ότι ο πρώτος παραλήπτης είναι η μητέρα. Επομένως η μέθοδος Τοματίς σε συνδυασμό με τη συμβουλευτική, η οποία πάντοτε εφαρμόζεται παράλληλα στη θεραπευτική μας πρακτική, ευεργετεί και την ίδια τη μητέρα. Η κλινική εμπειρία έχει αποδείξει ότι οι εγκυμονούσες χαλαρώνουν, φορτίζονται ενεργειακά, βελτιώνουν τον ύπνο τους και οι ίδιες συχνά μιλούν για μια αίσθηση ζωντάνιας, χαράς, αισιοδοξίας καθώς και σωματικής και ψυχικής ευεξίας που νιώθουν ενώ παράλληλα αποκτούν μια καλύτερη επαφή και επικοινωνία με το παιδί τους.

ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΤΑ ΠΡΩΤΑ "ΜΑΘΗΜΑΤΑ" ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΑΣ ΠΡΙΝ ΑΚΟΜΑ ΤΟ ΓΕΝΝΗΣΕΤΕ!

To Κέντρο Ακουστικο-Ψυχο-Φωνολογίας Θεσσαλονίκης εφαρμόζει την Μέθοδο Τοματίς από το 1997 υπό τη διεύθυνση της ψυχιάτρου Χριστίνας Λαμπριανίδου.