ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΚΟΥΣΤΙΚΟ-ΨΥΧΟ-ΦΩΝΟΛΟΓΙΑ

Ο όρος «Ακουστικο-Ψυχο-Φωνολογία» υποδηλώνει, ότι μεταξύ των ηχητικών κυμάτων που το αυτί προσλαμβάνει και αποκωδικοποιεί και των ηχητικών κυμάτων της φώνησης και του λόγου, μεσολαβεί ο ψυχισμός του ανθρώπου. Υπάρχει μια σημαντική διαφορά στην έννοια των ρημάτων ακούω και ακροώμαι και κατά συνέπεια των λειτουργιών της ακοής και της ακρόαση.

Όταν ακούω επιτελώ μια παθητική λειτουργία. Όλο το 24ωρο το αυτί μας καταγράφει ήχους. 
Η ακρόαση όμως προϋποθέτει την ενεργή συμμετοχή του ανθρώπου. Ακροώμαι σημαίνει ότι επιβάλλω συνειδητά στον εαυτό μου την ακοή, γιατί επιλέγω να συνδεθώ με τον περιβάλλοντα ηχητικό κόσμο και προσπαθώ να αφομοιώσω όλα όσα εγώ κρίνω ότι οφείλω να απομνημονεύσω. Υιοθετούμε μια στάση που μας κάνει να «τείνουμε το αυτί» προς τα λεγόμενα του συνομιλητή μας ή προς ένα μουσικό κομμάτι που επιθυμούμε να προσεγγίσουμε.
Η ακρόαση εμπεριέχει τη βούληση μου και την επιλογή μου να ακούσω αυτό που με ενδιαφέρει, και μάλιστα όχι μόνο να το ακούσω αλλά και να μπορέσω να αντιληφθώ το εννοιολογικό του περιεχόμενο.   
Πρόκειται δηλαδή για μια ενεργητική λειτουργία η οποία ονομάζεται ενεργητική επιλεκτική ακοή γιατί ακριβώς «επιλέγω» συνειδητά τι θα ακούσω. Επομένως ενεργητική επιλεκτική ακοή είναι η ικανότητα του αυτιού να επιλέγει ποιους ήχους θα προσλάβει, να εστιάζεται σε αυτούς και να τους αποκωδικοποιεί, ενώ  οι άλλοι ήχοι του περιβάλλοντος χώρου «κάθονται» διακριτικά στην άκρη. Τους ήχους που δεν ενδιαφέρουν το αυτί, τους ακούει με παθητική ακοή. Όταν έχουμε αυτή την ικανότητα να μετατρέπουμε κατά βούληση την ενεργητική ακοή σε παθητική και αντίστροφα τότε λέμε ότι έχουμε ανοικτή την επιλεκτική ακοή.
Λέμε ότι η επιλεκτική ακοή μπορεί να «κλείσει» όταν το άτομο χάσει την ικανότητα του να μετατρέπει την ενεργητική σε παθητική ακοή και αντίστροφα. Σε αυτή την περίπτωση αυτόματα ελαττώνεται  η ικανότητα να αναλύει και να διαφοροποιεί κανείς τους ήχους μεταξύ τους. Ουσιαστικά αυτό το «κλείσιμο» αποτελεί μια νευροαισθητηριακή άμυνα του αυτιού στην υπηρεσία της αποφυγής συγκινησιακά οδυνηρών ερεθισμάτων.
Επίσης ελαττώνονται τόσο η ένταση όσο και η συγκέντρωση της προσοχής, η ακουστική μνήμη και η ικανότητα ακουστικής αποκωδικοποίησης, που είναι ένα πολύ σημαντικό προσόν σε κάθε τομέα μάθησης και δημιουργίας αλλά και ανθρώπινης επικοινωνίας, επικοινωνίας με τους άλλους γύρω μας αλλά και με τον ίδιο μας τον εαυτό.

Οι Νευροφυσιολογικές έρευνες της ακοής οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η αντίληψη και αποκωδικοποίηση των ηχητικών μηνυμάτων είναι πολύ διαφορετική ποιοτικά ανάλογα με το αν στη λειτουργία αυτή συμμετέχει περισσότερο το δεξί ή το αριστερό αυτί. Το δεξί συνδέεται με το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου, εκεί όπου βρίσκεται ένα ειδικό νευρωνικό κέντρο (κέντρο Broca) στο οποίο γίνεται η οργάνωση του λόγου και της γλώσσας. Αυτού του είδους η σύνδεση είναι άμεση και ακριβής. Αντίστοιχα το αριστερό αυτί συνδέεται με το δεξί ημισφαίριο, αλλά όμως εκεί  δεν γίνεται η επεξεργασία της γλώσσας όπως στο αριστερό. Έτσι, λοιπόν, θα πρέπει το ηχητικό ερέθισμα να περάσει μέσω του μεσολοβίου (που συνδέει τα ημισφαίρια του εγκεφάλου) στο δεξί ημισφαίριο. Αυτή δεν είναι μόνο μια αργή σύνδεση, αλλά επίσης δεν είναι και ιδιαίτερα αξιόπιστη.
 Για αυτό το λόγο ο καθηγητής Τοματίς ονόμασε το δεξί αυτί «αυτί οδηγό», επειδή μπορεί :
1. να αποκωδικοποιεί ακριβέστερα τα ηχητικά μηνύματα,
2. να ελέγχει αποτελεσματικότερα την παραγωγή του λόγου,
3. να εστιάζει καλύτερα την προσοχή του ατόμου.
Εάν λοιπόν το δεξί αυτί είναι ηγετικό και κυρίαρχο στη σύλληψη και αποκωδικοποίηση των ηχητικών ερεθισμάτων, υπάρχει δεξιά ακουστική πλευρίωση.
Εάν αντίθετα κυριαρχεί το αριστερό αυτί τότε έχουμε αριστερή ακουστική πλευρίωση, με όλα τα αρνητικά αποτελέσματα που αυτό σημαίνει. Η αριστερή ακουστική πλευρίωση είναι μια προστασία του ατόμου, πρόκειται ουσιαστικά για μια συγκινησιακή άμυνα. Αποφεύγοντας  κανείς να χρησιμοποιήσει το συντομότερο δρόμο (δεξί αυτί - αριστερό εγκεφαλικό ημισφαίριο) αλλά επιλέγοντας το μακρύτερο (αριστερό αυτί - δεξί εγκεφαλικό ημισφαίριο- μεσολόβιο-αριστερό εγκεφαλικό ημισφαίριο) δημιουργεί μια χρονική καθυστέρηση και ουσιαστικά μια απόσταση ανάμεσα στον έξω κόσμο και στον εαυτό του, χωρίς βέβαια να πάψει εντελώς να ακούει (αποστασιοποίηση από την πηγή που μου δημιουργεί πρόβλημα).
Ο μακρύτερος νευρολογικά δρόμος έχει σαν αποτέλεσμα την καθυστέρηση της κατανόησης των πληροφοριών με πιθανές συνέπειες : την απώλεια ενέργειας του ατόμου, την κόπωση, την πτώση της μνήμης, την ελάττωση της συγκέντρωσης, τη διάσπαση προσοχής, και την δυσορθογραφία.
Παρατηρεί εύκολα κανείς ότι όλα τα ανωτέρω ενυπάρχουν στις μαθησιακές διαταραχές.  Ενδεικτικά αναφέρω ότι 95% των παιδιών με μαθησιακά προβλήματα έχουν αριστερή ακουστική πλευρίωση.

To Κέντρο Ακουστικο-Ψυχο-Φωνολογίας Θεσσαλονίκης εφαρμόζει την Μέθοδο Τοματίς από το 1997 υπό τη διεύθυνση της ψυχιάτρου Χριστίνας Λαμπριανίδου.